نقاشی نقشه فرش-رنگ و نقطه نمودن عناصر تزئینی در نقشه فرش

رنگ و نقطه نمودن عناصر تزئيني در نقشه فرش

رنگ و نقطه نمودن عناصر تزئینی در نقشه فرش:

نقطه نمودن بندها

حرکت اصلی در نقشه به عهده بندها است. گاهی نیز این بندها کارشان جداسازی رنگ زمینه با رنگ لچک و ترنج می‌باشد. وقتی یک طراح می‌خواهد نقشه ای را طراحی کند ابتدا حرکت بند را کار می‌کند. به همین علت است که می‌گویند در فرش و نقشه آن حرف اول را بند می‌زند. به ترتیبی که ذکر شد نقاش نیز باید ابتدا رنگ بند را انتخاب نموده و بعد از آن به انتخاب رنگ گلها و بوته ها و گلهای شاه عباسی بپردازد. ذکر این نکته ضروری است که بعضی بندها دو ریشه ای و بعضی سه ریشه ای هستندو  گاه برخی از آنها بزرگتر و پهن تر می‌باشند.

بندهای دو ریشه ای همیشه به هم چسبیده حرکت می‌کنند و نقاش باید این بندها را با دو رنگ مجزا کار کند. بندهای سه یا چهار ریشه ای وقتی مستقیم حرکت می‌کنند سه ریشه نشان می‌دهدند ولی وقتی حرکت آنها به حالت منحنی است، چهار ریشه به نظر می‌رسند. بنابراین نقاش باید برای وسط بند یک رنگ متناسب با رنگ زمینه انتخاب نماید و سپس طرفین بند را که با نقطه کار خواهد شد با دو رنگ مجزا کار کند و حرکت باید طوری باشد که بند مورد نظر شکسته به نظر نرسد. چنانکه توضیح داده شد بعضی از بندها دور لچک و ترنج قرار می‌گیرند ضخیم هستند. چنین بندهایی را می‌توان با سایه زدن یا تزئین کردن کمی‌نازکتر وظریف تر و زیباتر نشان داد. در خصوص بندهای سه و یا چهار ریشه ای قبلاً توضیح کافی داده شده است. در اینجا تنها یک نکته ذکر می‌شود و آن این است که گاهی در قسمتهایی از بندهایی به نام ختایی نام برده می‌شود که منظور همان بندهای سه و چهار ریشه ای است.

مورد دیگراسلیمی‌ها هستند. در اسلیمی‌ها پس از آنکه رنگ مناسب انتخاب شد، رنگ کاری انجام می‌گیرد و با نقطه چین نمودن کناره های بندها آن اسلیمی‌مورد نظر را تزئین نموده و سپس متن را می‌توان با رنگی مناسب و هماهنگ با رنگ کلی نقشه آراست. شایان ذکر است که اسلیمی‌یکی از طرحهای زیبا جالب و پرطرفدار است که ظرافت و ریزه کاریهای بسیاری برخوردار است. می‌توان اسلیمی‌را در رنگهای مختلف و متنوعی رنگ آمیزی کرد. اسلیمی‌طرحی است که اب همه گروههای رنگی سازگاری دارد. به عبارت بهتر در طرح اسلیمی‌می‌توان رنگهای سرد ، رنگ های گرم و… را به کار برد.

در رنگ آمیزی اسلیمی‌باید رنگ زمینه یا متن نقشه فرش را مورد توجه قرار داد و با توجه به نوع رنگ متن، رنگ اسلیمی‌را انتخاب نمود. به طور مثال در زمینه کِرِم می‌توان اسلیمی‌را سرمه ای، آبی روشن، آبی سیر، خاکی سیر یا متوسط و بعضی از رنگهای دیگر رنگ آمیزی کرد. در اکثر جاهای نقشه، طرح اسلیمی‌را با یک رنگ نقطه گذاری می‌کنند. به عنوان مثال در نقشه ای که زمینه آن کرم است و طرح اسلیمی‌در آن سرمه ای رنگ شده می‌توان نقطه آن با آبی روشن، شتری خاکی و یا رنگهای گرم مانند لاکی و یا دارچینی نقطه گذاری کرد.

درباره اسلیمی‌این نکته نیز قابل ذکر است که در این طرح بندها همه جا یکسان نبوده و به یک اندازه نیست. بعضی قسمتهای آن ضخیم تر بوده و برخی جاهای آن باریکتر است. به همین علت طراح از”مغزی” نیز استفاده می‌کند. در این خصوص نقاش رنگ مغزی یا تخمه را به تناسب رنگ اسلیمی‌انتخاب می‌کنند. در نقطه گذاری اسلیمی‌در برخی موارد نقطه آن با مغزی تداخل پیدا می‌کند. برای اجتناب از این مساله و با در نظر گرفتن این نکته که باید رنگهای نقطه اسلیمی‌با رنگ مغزی متمایز باشد نقاش باید در آغاز کارو انتخاب رنگها ، به فکر چگونگی رنگ نقطه اسلیمی‌و مغزی آن باشد.

در اکثر موارد دو طرف بندهای اسلیمی‌با یک ر آرایش می‌شود ولی باید رنگ مغزهایی که برای تزئین اسلیمی‌در داخل آن کار شده است با نقش و طرح فرش تناسب و هماهنگی داشته باشد.

فرش ابریشم کرباسی[مرکز تولید و فروش فرش ابریشم قم و فرش اصفهان]